Do kolekcji melomana (3) - opery Bedřicha Smetany.

 

W okolicach 12 maja, w rocznicę śmierci ojca czeskiej muzyki, czyli Bedřicha Smetany, staram się zawsze napisać jakąś recenzję poświęconą jego twórczości, zwykle są to teksty nawiązujące do inauguracji Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego „Praska Wiosna” i wybrzmiewającej wtedy Mojej Ojczyzny w wykonaniach najsłynniejszych krajowych i zagranicznych zespołów. Walka z czasem oraz inne poważne problemy uniemożliwiły mi dotrzymanie tej małej tradycji, ale obiecuję za jakiś czas nadrobić to zaniedbanie, tym bardziej, że właśnie kilka tygodni temu odpowiedzialne zadanie rozpoczęcia prestiżowej imprezy przypadło w udziale Orkiestrze Symfonicznej Radia Czeskiego w Pradze, którą poprowadził jej nowy naczelny szef, Petr Popelka. Wspominam o tym dlatego, że całkiem niedawno nagrali trzypłytowy album z utworami na orkiestrę Smetany, wśród których oczywiście nie mogło zabraknąć słynnego cyklu poematów symfonicznych. Jest to niewątpliwa atrakcja i cenne wzbogacenie katalogu Supraphonu, mającego nieocenione zasługi w promocji czeskiej muzyki.

Owym nagraniem zajmę się również w najbliższym czasie, ale dzisiaj chciałbym zwrócić uwagę na inne wydawnictwo, które jest prawdziwym powodem do dumy praskiej wytwórni i jako takie zasługuje zdecydowanie na zainteresowanie miłośników kompozytora i wokalistyki w najlepszym wydaniu. Jego rynkowa premiera miała miejsce w 2024 roku, w Roku Muzyki Czeskiej, podczas którego postać Bedřicha Smetany stała w centrum zainteresowania melomanów i organizatorów życia muzycznego nie tylko w ojczyźnie kompozytora. Jako że tytuł całkiem niedawno wpadł w moje ręce, postanowiłem bez wahania wspomnieć o nim, bo jest absolutnie wyjątkowy za sprawą doboru repertuaru, koncepcji i jej udanej edytorskiej realizacji, stanowiąc produkt niemalże idealny, marzenie melomana i ozdobę półki z płytami.

Z przyjemnością przedstawiam  imponujący muzyczne i wizualnie box wytwórni Supraphon, zatytułowany Bedřich Smetana. The complete operas. Mamy do czynienia z ewenementem na skalę nie tylko lokalną, albowiem jeszcze nigdy nie zostały wydane na płytach CD wszystkie dzieła sceniczne czeskiego mistrza w jednej zbiorczej edycji, można go zatem pod tym względem uznać za światową premierę fonograficzną.  Wcześniej ukazały się po raz pierwszy i ostatni jako całość na longplayach, przygotowanych z okazji Roku Czeskiej Muzyki (1984-85), ale od tego czasu minęło 40 lat i większość z zamieszczonych wtedy części składowych projektu nie była już dostępna na rynku w postaci fizycznej. Poszczególne części opierały się na nagraniach wybitnych dyrygentów, legendarnych śpiewaków oraz zespołów: Czeskiej Filharmonii, Teatru Narodowego w Pradze oraz Opery im. L. Janáčka z Brna, pochodzących z lat 1960-1983. Najnowsza edycja zawiera 17 dysków z pełnymi nagraniami następujących dzieł scenicznych kompozytora, ułożonych w kolejności chronologicznej:

Brandenburczycy w Czechach (n. 1963) dyr. Jan Hus Tichý

Sprzedana narzeczona (n. 1981) dyr. Zdeněk Košler

Dalibor (n. 1967) dyr. Jaroslav Krombholc

Libusza (n. 1983) dyr. Zdeněk Košler

Dwie wdowy (n. 1975) dyr. František Jílek

Pocałunek (n. 1980) dyr. František Vajnar

Sekret (n. 1981) dyr. Zdeněk Košler

Diabelska ściana (n. 1960) dyr. Zdeněk Chalabala

oraz zachowane fragmenty, ponad 270 taktów, nieukończonej opery komicznej Viola (n. 1982).

Wszystkie zostały starannie odczytane z oryginalnych taśm analogowych i ukazały się w nowej, zremasterowanej postaci, co gwarantuje najwyższą jakość dźwięku ze dotychczasowych edycji. Zgromadzony materiał daje niepowtarzalną okazję do poznania najważniejszego rozdziału twórczości Bedřicha Smetany, co jest o tyle interesujące, że znajomość jego oper wśród polskich melomanów ogranicza się w zasadzie tylko najsłynniejszej i popularnej (aczkolwiek niewystawianej na polskich scenach od lat – dlaczego?) Sprzedanej narzeczonej. Tymczasem mamy tutaj zarówno inne opery komiczne, jak i historyczne, dający pełny i kompleksowy wgląd w zagadnienie i oferujący na najwyższym poziomie muzykę zasługującą zarówno na dogłębne poznanie, jak i większe uznanie w wymiarze międzynarodowym.

Imponującą zawartość muzyczną, niemającą sobie równych jak dotąd w fonografii, uzupełnia bardzo staranne przygotowanie edytorskie. Sam produkt wygląda tak:

i obejmuje dość duże, tekturowe, kolorowe pudełko (box), w którym zamieszczono nie zwykłe papierowe koperty z dyskami, łatwo je narażające na uszkodzenie, lecz pełnowartościowe, „klasyczne” digipacki, składające się z dwóch lub trzech kompaktów; każdy z takich albumów zawiera książeczkę ze streszczeniem libretta oraz wszystkimi ważnymi informacjami na temat samego nagrania w języku czeskim oraz angielskim, ilustrowane historycznymi fotografiami artystów w nich uczestniczących. Odrębną pozycją jest też dodatkowy tekst, przedstawiający drogę twórczą Smetany jako kompozytora oper i zawierający komentarz na temat wszystkich dzieł scenicznych jego autorstwa, dopełniony rycinami i fotografiami, wydatnie powiększającymi atrakcyjność samego bookletu, ponownie utrzymanego w wersji dwujęzycznej. Dla melomanów spragnionych wiedzy historycznej i biograficznej o twórcy Wełtawy, ów dodatek, który ze znawstwem i smakiem napisała Vlasta Rittererová, będzie prawdziwą kopalnią wiedzy o temacie.

Ciekawscy znajdą też na stronie internetowej wydawcy więcej informacji na temat projektu, a także libretta do wszystkich oper (do których odsyła kod QR w booklecie każdego albumu), podobnie jak wersję elektroniczną plików dźwiękowych, zarówno we formacie mp3, flac, jak i o najwyższej jakości (High-Res). Poddaję to pod rozwagę, ponieważ prezentowany box jest edycją limitowaną i nie wiadomo, jak długo będzie dostępny w wersji fizycznej. Jego niekwestionowana wartość muzyczna i historyczna, imponująca warstwa edytorska, a także staranna realizacja techniczna nagrania sprawiają, że mamy do czynienia ze wspaniałym i bezcennym dokumentem, zdecydowanie wartym zainteresowania miłośników opery i muzyki czeskiej, co potwierdzam na własnym przykładzie.

Bedřich Smetana

The complete operas.

Opery (komplet)

Karel Kalaš, Jirí Joran, Ivo Žídek, Zdeněk Otava, Bohumír Vích, Milada Šubrtová, Miloslava Fidlerová, Vera Soukupová, Eduard Haken, Gabriela Benacková, Peter Dvorský, Richard Novák, Miroslav Kopp, Vilem Pribyl, Naděžda Kniplová, Jindrich Jindrák, Hana Svobodová-Janků, Pavel Horáček, Zdeněk Švehla, Václav Zítek, Antonin Švorc, Leo Vodička, Eva Děpoltová, Nada Sormova, Marcela Machotková, František Zahradníček, Daniela Šounová-Brouková, Libuše Márová, Karel Hanuš, Božena Effenberková, Karel Průša, Václav Bednář, Marie Veselá, Drahomíra Drobková, Rudolf Jedlička, Miroslav Švejda, Antonin Votava, Libuše Domanínská, Ivo Žídek, Ivana Mixová, Karel Berman, Ladislav Mráz •

Pražský filharmonický sbor, Sbor opery Národního divadla v Praze. Sbor Janáčkovy opery v Brně • Orchestr opery Národního divadla v Praze, Orchestr Janáčkovy opery v Brně, Česká filharmonie •

Jan Hus Tichý, Zdeněk Košler, Jaroslav Krombholc, František Jílek, František Vajnar, Zdeněk Chalabala – dyrygenci

Supraphon SU 4335-2 • w. 2024, n. 1960-1983 • AAD/DDD, 17CD, ●●●●●●

Płytomaniak